علوم پزشکی

در حال حاضر، نظام آموزش پزشکی عمومی، شامل ۴ دوره علوم پایه، فیزیوپاتولوژی، کارآموزی بالینی و کارورزی بالینی است .دوره علوم پایه دوره علوم پایه پزشکی ۵ ترم تحصیلی است که با اتمام آن، دانشجویان مجاز به ورود به دوره بعدی(فیزیوپاتولوژی) هستند و پیش از ورود به دوره بعدی، امتحان جامع علوم پایه پزشکی از تمام دانشجویان به طور سراسری و همزمان، توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در تمام دانشگاههای علوم پزشکی به عمل میآید و قبولشدگان،مجاز به ورود به دوره فیزیوپاتولوژی خواهند بود. این امتحان، در بردارندهی مباحث تدریس شده در دوره علوم پایه است.

درسهای این رشته در طول تحصیل

دروس علوم پایه

بیوشیمی، بافتشناسی،، تشریح (نظری- عملی)، تشریح (آناتومی) (نظری ـ عملی)، فیزیولوژی(نظری ـ عملی)، ایمونولوژی(نظری)،اپیدمیولوژی، روانشناسی، جنینشناسی، تغذیه، ژنتیک، زبان تخصصی، آسیبشناسی عمومی، انگلشناسی، میکروبشناسی دوره فیزیوپاتولوژی این دوره شامل ۳۱ واحد درسی است که دو ترم تحصیلی طول خواهد کشید. در پایان این دوره معدل دانشجو از دروس فیزیوپاتولوژی، باید دستکم ۱۲ باشد، در غیر این صورت دانشجو باید درسهایی را که در آنها نمره کمتر از ۱۲ آورده است، مجدداً بخواند. حداکثر مدت مجاز،در مراحل اول و دوم (علوم پایه و فیزیوپاتولوژی) ۵ سال است. در پایان این دو دوره دانشجویانی که همهی واحدها را با موفقیت بگذرانند، به دورهی کارآموزی بالینی راه مییابند. باید توجه داشت که ملاک قبولی در امتحانات این مرحله، کسب حداقل نمره ۱۲ از ۲۰ است؛ در حالی که در دروس پایه، ملاک کسب نمره ۱۰ از ۲۰ میباشد.

دروس فیزیوپاتولوژی

آسیبشناسی اختصاصی، فارماکولوژی، سیمیولوژی، دورههای فیزیوپاتولوژی ارگانها .دوره کارآموزی بالینی دانشجویان پزشکی در این مرحله قادر هستند تا آموختههای خود را از دروس مختلف با یافتههای بالینی از بیماران بستری در بیمارستانها تطبیق داده و با بهرهگیری مناسب از روشهای تشخیص آزمایشگاهی، بیماری را تشخیص دهند و اقدامات مناسب درمانی را برای بیمار انجام دهند. این دوره شامل ۹۷ واحد درسی است که در چهار بخش اصلی ارائه میگردد و عمدتاً مسائل رایج در پزشکی عمومی را شامل میشود که عبارتند از داخلی، جراحی، زنان و کودکان. در سایر بخشها که بخشهای فرعی محسوب میشوند نیز بیماریهای شایع در آنها آموزش داده میشود. با توجه به این مطلب، چهار رشته اصلی جراحی، داخلی، زنان و کودکان زمان بیشتری را به خود اختصاص میدهند.

در دوره کارآموزی، دانشجویان باید روش برخورد با بیمار، تهیه شرح حال بیمار و نحوه تشخیص و درمان را فرا بگیرند تا در دوره بعدی – کارورزی- که خود تصمیم گیرنده خواهند بود، بتوانند به کمک بیماران بشتابند و تصمیمات لازم را اتّخاذ نمایند. در دوره کارآموزی نمره قبولی در دروس عملی و نظری ۱۲ است و معدّل کلّ دوره کارآموزی باید بالای ۱۴ باشد و چنانچه کمتر از ۱۴ باشد، باید واحدهای با نمره کمتر از ۱۴ تکرار شود تا معدل کل به ۱۴ برسد. در پایان این دوره، دانشجویان قبل از ورود به دوره کارورزی در امتحانی به نام امتحان جامع کارورزی شرکت مینمایند و پس از قبولی به دوره کارورزی وارد میشوند. چنانچه دانشجویی در امتحان مربوط قبول نگردد، حداکثر ۴ مرتبه میتواند در این امتحان شرکت نماید.

دروس کارآموزی بالینی

بیماریهای اعصاب، بیماریهای عفونی، کارآموزی داخلی، بیماریهای جراحی، بیماریهای ارتوپدی، بیماریهای عفونی، کارآموزی جراحی، تاریخ و اخلاق پزشکی، بیماریهای کودکان، پزشکی قانونی و مسمومیتها، فارماکولوژی بالینی، کارآموزی چشم، کارآموزی پوست، کارآموزی بهداشت، کارآموزی بخش کودکان، بهداشت، کارآموزی گوش و حلق و بینی، کارآموزی ارتوپدی. بیماریهای زنان و زایمان، کارآموزی رادیولوژی، بیماریهای روانی، کارآموزی روانپزشکی.

دوره کارورزی بالینی این دوره آخرین مرحله آموزش پزشکی است و آن را دوره انترنی نیز میگویند. این دوره ۶۴ واحد درسی است و ۱۸ ماه به طول میانجامد. در دوره کارورزی،دانشجویان مسؤولیت معاینهی بیماران و تشخیص و اقدامات درمانی را در بیمارستان بر عهده خواهند داشت و آموختههای خود را در دورههای قبل به طور عملی انجام خواهند داد تا آماده پذیرش شغل پزشکی در جامعه شوند و بتوانند به طور مستقل به درمان بیماران بپردازند. در پایان این دوره و قبل از فراغت از تحصیل، کارورزان باید درس پایاننامه را که ۶ واحد درسی است، آغاز کنند.

دروس کارورزی بالینی

کارورزی بخش جراحی، کارورزی بخش چشم، کارورزی بخش سوانح و سوختگی، کارورزی بخش ارتوپدی، کارورزی بخش ارولوژی، کارورزی بخش اطفال، کارورزی بخش بهداشت، کارورزی بخش گوش و حلق و بینی، کارورزی بخش داخلی، کارورزی بخش زنان و زایمان، کارورزی بخش اورژانس، کارورزی بخش نفرولوژی، کارورزی بخش پوست، کارورزی بخش روانپزشکی .

تواناییهای لازم

تصور بسیاری از داوطلبان ورود به دانشگاه به خصوص داوطلبان علاقهمند به رشته پزشکی این است که دانشگاه مثل یک قیف برعکس است که ورود به آن مشکل و خروج از آن بسیار ساده است. در حالی که به گفته دانشجویان این رشته، یک دانشجوی پزشکی باید آمادگی مطالعه، تحقیق و پژوهش را در حد بسیار گسترده و فراگیر داشته باشد؛ یعنی اگر دانشجو بسیار کوشا و علاقهمند نباشد و تنها برای عنوان “دکتری” وارد این رشته شده باشد، حتی نمیتواند مدرک دکترای عمومی خود را به دست بیاورد. زیرا دوره پزشکی عمومی نسبت به رشتههای دیگر، طولانیتر است و در طی این مدت دانشجو باید درسهای متعدد، متنوع، حجیم و نسبتاً پیچیده و دشواری را مطالعه کند.

موقعیت شغلی در ایران

امروزه از گوشه و کنار میشنویم که برای فارغالتحصیلان پزشکی بازار کار مناسبی وجود ندارد. در حالی که هنوز در بسیاری از شهرهای کوچک و مناطق محروم با کمبود پزشک مواجه هستیم. از سوی دیگر فارغالتحصیل پزشکی حتماً نباید در مطب بنشیند و نسخه بنویسد، بلکه در زمینه پزشکی شغلهای مختلفی هست که میتوان انجام داد. برای مثال زمینههای تحقیقی بسیاری در این رشته وجود دارد. امّا متأسفانه تعداد فارغالتحصیلانی که مایلند در این زمینه کار کنند، بسیار انگشتشمار است.

اگر علاقمند به علوم طبیعی و طبابت هستید و می خواهید به مردم کمک کنید، این حرفه می تواند برای شما ایده آل باشد. پزشک بیماران را ویزیت کرده، بیماری و عفونت را تشخیص داده و درمان می کند. یک پزشک باید دلسوز و مسؤلیت پذیر باشد. نیاز است که به افراد آرامش داده و اعتماد آنها را بدست آورد. برخی از آنها همچون پزشکان جراح باید تحت فشار کار کنند و تصمیمات سریع بگیرند.

بنابر تعریف پزشک در ویکی پدیا : پزشک (به معنای دور کننده درد و بیماری) یا دکتر (در اصطلاح رایج) در دانش پزشکی کسی است که به حرفهٔ پزشکی یا طبابت، که برگرداندن سلامت انسان به وسیلهٔ مصاحبه با بیمار، مطالعه، تشخیص و درمان بیماری یا آسیب دیدگی میباشد، میپردازد. این معمولاً به دانش کافی آکادمیک مانند آناتومی، فاماکولوژی ، فیزیولوژی و شناخت بیماریها و درمان آنها نیاز دارد.

شما به عنوان یک پزشک در صورت حضور در بیمارستان یا درمانگاه، اغلب در گروهی کار می کنید که شامل پرستاران، مامورین بهداشت، ماماها، مشاوران و کارکنان اداری است.

کار شما به صورت تمام وقت است. بسته به محل کارتان گاهی باید به صورت شیفتی در شب ها و روز های تعطیل کار کنید. البته امکان انجام کار پاره وقت نیز برای شما وجود دارد. اگر مطب شخصی داشته باشید، ساعت کاری تان را خود شما تعیین می کنید.

همچنین در کنار پزشکی مدرن، طب سنتی شاخه دیگری از پزشکی را رقم زده و امروز طرفداران خاص خود را دارد که تعداد آنها نیز کم نمی باشد.

طب سنتی را می توان به این شرح تعریف کرد:

پزشکی سنتی یا طب سنتی (Traditional medicine) زمینهای پرقدمت و متنوع است، که به توصیف و بررسی آندسته از سیستم ها و دانش پزشکی میپردازد، که در طی سدههای پیشین و قبل از دوران طب مدرن، در جوامع گوناگون بشری بوجود آمدهاست.

طب سنتی به دو بخش نظری و عملی تقسیم شدهاست که طب نظری شامل: ۱. امور طبیعیه ۲. اسباب وعلل و ۳. دلایل و علایم میباشد و طب عملی به سه بخش: ۱. تدابیر ۲. دارو درمانی و ۳. اعمال یدی تقسیم میگردد.

پزشکی سنتی تنها روش درمانی است که در بر پایه مزاج شناسی استوار است. تغییر مزاج به گرمی، سردی، رطوبت و یا یبوست و متعاقب آن غلبه یک یا چند خلط از اخلاط چهارگانه و یا برعکس، به سبب تغذیه، روش زندگی، اقلیم، سنّ، شغل، رفتار و… باعث خروج مزاج فرد از اعتدال شده و علائم آن بروز میکند.

در ادامه اطلاعات کاملی در مورد وظایف، دانش و مهارت مورد نیاز، تحصیلات لازم و نحوه ورود به شغل، بازار کار و فرصت های شغلی و میزان درآمد پزشک و برخی از پزشکان معروف ایرانی ارائه می شود.

وظایف پزشک

• تشخیص بیماری ها – به این معنا که پزشک بر اساس دانش خود که از دانشگاه و مطالعه کتاب های تخصصی پزشکی به دست آورده و تجارب تشخیص ها و معالجه های قبلی نسبت به تشخصی بیماری مریض اقدام می کند. در بسیاری از اوقات برای تشخصی بیماری از آزمایشات پزشکی و عکس برداری نیز بهره می گیرد.
• توصیه های درمانی – گاهی ممکن است پزشک فارغ از تجویز دارو تنها نسبت به ارائه توصیه های کلی اقدام نماید.
• تجویز دارو – تجویز دارو از جمله وظایف تخصصی پزشک است و مسئولیت زیادی را برای پزشک به همراه دارد و باید بسیار با دقت و در چارچوب قوانین و مقررات مربوطه توسط وی صورت پذیرد.
• انجام جراحی ها (در صورت داشتن تخصص مربوطه) – در صورتی که یک پزشک دارای تخصص و مجوز انجام عمل جراحی باشد، عمل جراجی نیز انجام می دهد.
• ارجاع بیمار به متخصصان دیگر برای آزمایش ها و تشخیص بهتر در صورت لزوم – پزشکان عمومی در برخی از اوقات بعد از ویزیت اولیه بیمار خود، در صورتی که از تشخیص خود اطینان کافی نداشته باشند او را به پزشکان متخصص و یا فوق تخصص معرفی می کنند. گاهی اوقات نیز بیماری مراجعه کننده از حیطه تخصصی پزشک متخصص خارج است و برای تشخصی و درمان بهتر او را نزد متخصص مربوطه معرفی می کند.

شما همچنین با کارهای اجرایی مانند موارد زیر سر و کار دارید:

• کمک گرفتن از دیگر حرفه های بهداشتی مانند فیزیوتراپیست ها و پرستاران
• مدیریت و امور اداری مانند سازماندهی و کنترل پرستاران و کادر پزشکی درمانگاه یا بیمارستان، نوشتن نامه و گزارش و نگهداری سوابق بیمار
• آموزش های بهداشتی برای گروه های بیمار مانند زنان باردار، افراد سیگاری و افراد دیابتی

مهارت و دانش مورد نیاز

• علاقه زیاد به کمک به مردم
• روابط عمومی و مهارت شنیداری عالی – زیرا یک پزشک باید به خوبی به حرف های بیمار گوش دهد تا اینکه بتواند درد بیمار را متوجه شده و بیماری را به درستی تشخصی دهد
• به روز بودن و آگاهی از آخرین دستاوردها و پیشرفت های حوزه پزشکی – زیرا داروها و روش های درمانی مختلف به سرعت وارد بازار پزشکی می شود و در صورتی که پزشک از آخرین دستاوردها و روش های درمان مطلع نباشد نمی تواند بهترین تجویز را نماید
• دلسوزی، صداقت و حس مسئولیت
• توان آرامش دادن به افراد و بدست آوردن اطمینان و اعتماد به نفس آنها مخصوصا در بیمارهای خاص و سخت
• مهارت در معاینه بیماران و انجام فرایندهای پزشکی و کلینیکی
• تحمل فشار کاری زیاد و تصمیم گیریهای سریع در شرایط خاص و بحرانی
• مهارتهای مدیریتی – در صورتی که مدیریت بیمارستان، درمانگاه و یا بخشی از یک مرکز پزشکی یا پژوهشی را در دست داشته باشند
• قابلیت آموزش دادن و نظارت بر کارکنان

تحصیلات لازم و نحوه ورود به شغل پزشکی

تنها فارغ التحصیلان رشته پزشکی می توانند به این شغل وارد شوند. البته برای ورود به حوزه های تخصصی مثل قلب، مغز و اعصاب و یا پوست گذراندن دوره های تخصصی در مقاطع بالاتر دانشگاهی الزامی است.

فرصت های شغلی و بازار کار پزشک

مکان هایی که برای اشتغال پزشکان وجود دارند عبارتند از :

الف ) مطبهای شخصی که بر حسب تمایل پزشک و نیاز منطقه در شهرها و روستاها دایر میگردد و پزشکان ویزیت مراجعان را در مطب ها انجام میدهند.

ب ) بیمارستانها و درمانگاه های خصوصی و دولتی که در آنها پزشکان به تشخیص و درمان بیماریهای مراجعان خود میپردازند.

ج ) مراکز بهداشتی و درمانی شهری یا روستایی که اغلب مدیریت و سرپرستی این مراکز به عهده پزشکان عمومی میباشد و همچنین این مراکز از پزشکان عمومی برای تشخیص، درمان و پیگیری بیماریها نیز استفاده مینمایند.

د) در صورت علاقه به مباحث علمی و آموزش، پزشک می تواند در دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی تدریس کرده و در کنار آن به تحقیقات علمی نیز بپردازد.

ه ) برخی از وزارت خانه ها، سازمان ها و شرکت های دولتی مانند وزارت بهداشت و درمان، سازمان انتقال خون و …

وضعیت شغل پزشکی علیرغم تصور همگان در شرایط خوبی نمی باشد. نسبت پزشکان به بیماران در شهرهای بزرگ در حد اشباع می باشد و صدور مجوز مطب محدودتر شده است. تعداد زیادی از پزشکان در این شهرها بیکار بوده و یا از نظر درآمدی نیز در سطح متوسطی قرار دارند و حتی برخی به شغل های دوم (که برخی حتی ارتباطی با تخصص شان ندارد) روی آورده اند. این در حالی است که هنوز در بسیاری از شهرهای کوچک و مناطق محروم از نبود پزشک رنج می برند. این موارد وضعیت نابسامان بازارکار پزشکی و توزیع نامتوازن پزشکان در ایران را نشان می دهد.

در خصوص رفع این مشکلات کارهای مختلفی تاکنون صورت گرفته است. یکی از اصلی ترین آنها طرحی از سوی سازمان نظام پزشکی است که پزشکان بیکار می توانند از طریق سایت سازمان درخواست خود را ثبت و در عین حال از آخرین فرصت های شغلی موجود برای استخدام در سراسر کشور نیز آگاه شوند. به عبارتی این سازمان پلی بین پزشکان بیکار و کارفرمایان برقرار کرده است. برای کسب اطلاعات بیشتر به سایت زیر مراجعه کنید:

سازمان نظام پزشکی کشور

وضعیت استخدام در برخی از کشورهای جهان به شرح زیر است :

آمریکا– پیش بینی ها نشان می دهد میزان استخدام پزشکان بین سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰، ۲۴ درصد رشد داشته باشد. در حالی که متوسط این رشد برای همه مشاغل ۱۴ درصد می باشد.

استرالیا – در بازه زمانی ۵ سال گذشته میزان رشد استخدام پزشکان رشد ۱۲۴ درصدی داشته و رشد بسیار زیاد در آینده برای آن پیش بینی می شود

میزان درآمد پزشک

آمارها نشان می دهد حدود ۱۵۰ هزار پزشک در کشور وجود دارد که گروه اندکی از آنها درآمد بالایی دارند و مرفه به حساب می آیند. اما تعداد زیادی از آنها از نظر رفاهی در سطح متوسطی بوده و گاهی برای تامین هزینههای زندگی، مجبورند شغل دوم داشته باشند که در برخی موارد این شغل دوم، شغلی غیر پزشکی است.

پزشکان معمولا در بیمارستان ها، درمانگاه و مطب ها فعالیت دارند. درآمد معمول آنها نیز بسته به محل های کار آنها دارد، درآمد برخی فقط از مطب شخصی، برخی از بیمارستان و مطب و …. البته تعدادی از پزشکان در سازمان های دولتی مانند وزارت بهداشت، سازمان انتقال خون و … استخدام می شوند که دریافتی آنها مطابق با قوانین پرداخت های دولتی می باشد.

معمولا اختلاف درآمد بین پزشک عمومی و پزشک متخصص زیاد می باشد. طبق جدید ترین اطلاعات بدست آمده حداقل درآمد یک پزشک عمومی در سال ۹۳، ۸۰۰,۰۰۰ تومان و یک پزشک متخصص ۱۰ تا ۱۵ میلیون تومان می باشد. این اختلاف زیاد در بسیاری موارد پزشکان عمومی را وادار می کند به سمت گرفتن تخصص بروند که حال برخی از آنها موفق خواهند شد و برخی نه!

درآمد پزشک در برخی از کشورهای جهان عبارتند از :

آمریکا – متوسط درآمد سالانه این شغل بیش از ۱۶۶٫۴۰۰ دلار و برای همه مشاغل ۳۳٫۸۴۰ دلار در سال ۲۰۱۰ و مطابق با آخرین آمارها در سال ۲۰۱۳، بیش از ۱۷۶٫۰۰۰ دلار بوده است.

استرالیا – متوسط درآمد سالانه پزشکان۱۰۸٫۰۰۰ دلار (قبل از کسر مالیات) می باشد.

انگلستان – متوسط درآمد سالانه برای پزشکان تمام وقت بین ۸۲٫۰۰۰ تا ۱۲۴٫۰۰۰ دلار بوده و پزشکان مستقل می توانند بین ۱۲۲٫۰۰۰ تا۱۸۳٫۰۰۰ دلار درآمد داشته باشند.

شخصیت های مناسب این شغل

شخصیت های مناسب این شغل بر اساس شخصیت شناسی MBTI :

این تیپ شخصیتی در زمینه های فنی تر حوزه سلامت موفق تر است. او می تواند به طور مستقل و با حداقل دخالت دیگران کار کند.

این تیپ شخصیتی حوزه رو به رشد پزشکی و سلامت را دوست دارد و ابن فرصت را پیدا می کند که با مفاهیم پیچیده و جدید روبرو شود. اگر این شغل همراه با پژوهش و بررسی باشد، فرصت کاری مستقل و مطلوبی را برای این تیپ شخصیتی فراهم می کند.

این تیپ شخصیتی دوست دارد با چیزهای ملموس و واقعی سر و کار داشته باشد. او می تواند بر اساس استدلال های قیاسی خود به علت و معلول ها پی برده و نتیجه گیری کند.

این تیپ شخصیتی علاقه دارد به دیگران کمک کند و در کار خود استقلال داشته باشد. معمولا در این شغل او با بیمار یا مراجعه کننده ارتباط برقرار می کند.